Het hart van de Oostendse visserij: vier vissersfamilies

De Oostendse garnaal dankt haar onberispelijke reputatie aan haar vangversheid en dus aan de kustvissers die 8 Beaufort trotseren om haar aan wal te brengen. Bij de Vistrap zijn vandaag 4 vissersfamilies met eigen vaartuigen actief. Zij delen lief, leed en een onuitwisbare liefde voor garnalen.

Vinnige dynamiek

Hoewel het gebruik van de Vistrap reeds teruggaat tot de 19de eeuw blijft het tot vandaag onverminderd druk in deze openluchtmarkt. Zeker ’s ochtends wanneer de garnaalkotters van de families Desmit, Deley, Bogaert en Dewaele binnenvaren en hun vangst lossen is er veel bedrijvigheid. Bij elke vloot hoort een verkoopstand waar de overige familieleden instaan voor de verkoop aan particulieren, die al vanaf 6u op de geurigste partij garnalen afstappen. De dynamiek tussen de nieuwsgierige kopers en gepassioneerde verkopers heeft iets magisch. ‘Mensen komen hier niet uitsluitend functioneel om dagverse vis in te kopen. De vistrap vervult ook een sociale functie waarbij iedereen met plezier een praatje slaat en ondertussen bekenden tegen het lijf loopt.’

Nachtwacht

De meeste garnaalvissers varen tussen 17 en 18 uur de haven uit en vangen hun lekkernij vaak op minder dan 200 meter voor de vloedlijn, waar het water tijdens het hoogseizoen warm is. ‘Tenzij in het winterseizoen, dan is de aanvoer beperkt: de garnalen trekken op dat moment dieper de zee in en graven zich in om de sterke afkoeling van het zeewater te ontvluchten.’ Het is een ongeschreven wet dat garnaalvissers geen andere keuze hebben dan ’s nachts uit te varen. ‘We moeten altijd in het donker vissen; overdag spelen de garnalen verstoppertje en steken enkel hun voelsprieten boven de zeebodem uit. Dan zien ze de netten komen en willen ze onzichtbaar blijven voor andere vissen. ’s Nachts zwemmen de garnalen van de bodem weg omdat ze op zoek zijn naar voeding. Ze krijgen dan ook een schutkleur. Het signaal voor ons om de netten uit te gooien.’

Koken aan boord 

Aan boord van elk schip worden de garnalen meteen gekookt. Alles begint met het aanmaken van de pekel waarin de garnalen gekookt worden. ‘De kok werkt met een immense ketel zeewater, waaraan een schep zout wordt toegevoegd. Het koken is een secuur werk en de garnalen moeten op het juiste moment – wanneer de pekel schuimt –worden uitgeschept. Daar hangen zowel de roodbruine kleur als de pittige smaak en knapperigheid van af.’ Daarna worden de garnalen gespoeld en gekoeld in een zeefbak. Vervolgens gaan ze in gekoelde garnaalkisten het ruim in om meteen na aankomst op de vismarkt en haar bezoekers losgelaten te worden.

Generatievissers

Opvallend is dat de vier vloten in familiaal verband gerund worden. En die verklaring is logisch. ‘De visserij is een arbeidsintensieve sector en dus heb je veel handen nodig. Aan boord zijn er drie belangrijke klussen: de kapitein zet de koers uit, iemand vist en dan is er nog de kok. In de haven moet iemand de vracht lossen, de vaartuigen en netten onderhouden en tot slot is er ook nog iemand nodig die over de kosten waakt en zich bezighoudt met het commerciële luik.’ Die onderlinge taakverdeling is de reden waarom het visserswezen vaak een familiale aangelegenheid blijft. De investering in een schip is reeds gemaakt en de vergaarde kennis wordt zo van generatie op generatie doorgegeven. Hoewel het hard werken is, heeft iedereen het over de vrijheid van de zee en de samenhorigheid onder elkaar, zelfs tussen collega’s. ‘Zolang we uit elkaars beste plekjes blijven, is er geen probleem (lachen). Niemand van ons zou het leven aan boord of bij de trap nog kunnen missen, dat weten we na al die jaren wel heel erg zeker.’

Kortfilm 'Vashje Vis'

Benieuwd naar het reilen en zeilen van de Oostendse Vistrap? De kortfilm 'Vasjhe Vis' geeft een unieke kijk achter de schermen bij de Oostendse vissersfamilies die elke nacht de Noordzee trotseren om kraakverse vis en garnalen op ons bord te toveren.